Harfler gizlenmiş anlamların şifresidir

/
12 dakikada okunur

Kaligrafi sanatçısı Khaled Al-Saai: “Harf ve kelime sufi bir şekilde varlığı felsefi bir anlamda temsil eder. Formlar değiştikçe birer temsilcisi olarak soyut kelimeler meydana geliyor. Ayrıca Arap harfleri ile tasavvuf arasında anlamsal ve fikirsel olarak karşılıklı bir ilham ilişkisi gibi bir sevgili ilişkisi de vardır. Her biri bir diğerini besler. Harfler gizlenmiş anlamların şifresidir”diyor.

Sanat sonsuz bir nehir gibi sürekli kendini yeniliyor. İçinde ise rengarenk taşlardan bir şölen var. Sanat dünyamızda böyledir içinde her milletten, coğrafyadan, dilden, renkten sanatçılara muazzam bir tuval sunar. Biz sanatseverlere ise bu tuvalden istediğimiz rengi seçmek yani sanatçıyı ve sanatı seçmek kalıyor. Kendimizi  ifade etmek için  sanatın renkleri yeterli midir? Yoksa o renklerdeki lisanı çözecek ona ruh üfleyecek bir fırça mı lazımdır? Renkler, formlar ve harfler hepsi anlamın birer anahtarı mıdır? Sanata, anlama, renkler ve harflere yüklediğimiz bu düşünce pareleri bizi coğrafya komşumuz ama şimdilerde ise bir Avrupa’da sanatına hayat veren Suriyeli Kaligrafi sanatçısı Khaled Al-Saai’ye ulaştırdı. Arap harfleri ile bize kaligrafiyi tekrardan tanımlayan Al-Saai, Arapça harflerin sanat içerisinde sırlarını nasıl somutlaştırdığından bahsetti. Gelin sanatın büyüsüne Arapça harfler eşliğinde Al-Saai Bey’in tablolarında bizde kapılalım.

Çeviri: Mariam Nadif

Kaligrafi (hurufiyat) yapmaya nasıl başladınız?

Sanata  başlangıcımı küçük yaşlarda ona duydum sevgi ve merakla olduğunu söyleyebilirim. Edebi ve sanat  yönü olan bir ailede yetiştim. Kısacası alemin edebi ve sanatsal yönü benim bu alanda yetişmem de direkt etkili oldu. Ben 4 yaşındayken karakalemin özgürlüğü ve renklerin sihri ile Arap harflerinin cazibesi arasında kaldım. Fakat ben daha harflerin manasını bilmeden onları sanatsal bir resim gibi kağıda işliyordum. Bunların yanı sıra bazen de aslanlar, kuşlar, şövalyeler ve doğa manzaraları çiziyordum. Biraz büyüdükçe ailemin sanatsal sohbetlerine katılmaya başladım. Daha sonra kendimi kaligrafi (hurufiyat) sanatıyla bağdaştırmaya karar verdim. Bu kararım üzerine Türkiye’de Mimar Sinan Üniversitesi’nde geleneksel kaligrafi (hurufiyat) sanatı eğitimi aldım. Prof. Ali Alp Aslan ve Prof. Dr. Hasan Çelebi hocalardan ders aldım. Benim en büyük arzum bu sanat içerisinde yeni bir modern  ve farklı bir görüş sunabilmekti. 

Kaligrafinin sizin duygu ve düşünce dünyanızdaki yeri nedir?

Kaligrafi sanatının benim kalbimin derinliklerinde çok farklı bir yeri vardır. Kaligrafi benim için dünya ile aramda bir araç görevi görüyor. Ayrıca kendimi tanıtmam için bir vesile olduğu gibi dünyaya açılan bir gözüm adeta. Kaligrafi duygusal kimliğimi oluşturuyor. 

Sanatınızda ülkenizin yeri nedir? Bir eserinizi Suriye’ye atfedecek olsanız bu hangi eseriniz olurdu? 

Suriye elbetteki benim sanatsal ve kültürel gelişimimde etkili oldu. Şu anki  bilgi birikimimin çoğunu Suriye’deyken edindim. El-Meyadin ve Dimaşk sanatım üzerinde büyük bir tesir bıraktı. Hatta birçok eserimi Dimaşk için yaptım. El-Meyadin ve Dimaşk’de yaptığım eserlerimi özellikle Mahmut Derviş’in şiirlerinden esinlenerek yaptım. Yalnız “Suriye Tarih Bahçesi” adlı eserim coğrafi ve  sanatsal olarak Suriye’yi anlatıyor. Tablonun içinde şiirlerden birer mısra var. Bu tablo Suriye’nin kültürel rolünü ve Suriyelilerin yıllar içerisinde medeniyet içerisindeki önemli konumlarını anlatan bir eser. O tablom Berlin Pergamon Müzesi’nde sergilenmektedir. 

Sesin gerçek bir tasviridir

Arap harfleri ile kaligrafi yapmak sanatınıza neler katıyor? Kaligrafi ile Arap harflerinin müzikal ve mistik yönünü mü keşfediyorsunuz yoksa Arap harfleri ile kaligrafi sanatını mı keşfediyorsunuz?

Kaligrafi güzel bir kelime fakat Arapça’da bu kelime hem yorumsal anlamda hem de biçimsel anlamda farklı bir boyut kazanır. Arap harflerinin hiçbir alfabede bulunmayan sembolik ve  müzikal bir boyutu vardır. Arapça harflerin kaligrafi için 300’den fazla çeşidi var. Her harfin her kelimenin oldukça fazla çizimi var ve bu diğer dillerde bulunmayan bir özellik. Ayrıca Arap harflerinin zamansal fonetik bir boyutu da var. İşte bunlar sesin gerçek bir tasviridir. Ve bu özelliği ile de eşsizdir. Arap kaligrafisi, genel olarak kaligrafi sanatına  büyük bir katkı sunar. Arap harfleri şekil ve hareket anlamında çok zengindir. Harflerin kendi içlerinden birbirlerine yakınlığı ve kurdukları ilişkilerle yeni yapısal özellikler meydana çıkar.  Kaligrafinin fonetik boyutundan bahsedecek olursak bu yorumlayıcı boyuta sufi ve mistik anlamla beraber harflerin ve kelimelerin eşsiz yansıtılması girer. Harf ve kelime sufi bir şekilde varlığı felsefi bir anlamda temsil eder. Formlar değiştikçe birer temsilcisi olarak soyut kelimeler meydana geliyor. Ayrıca Arap harfleri ile tasavvuf arasında anlamsal ve fikirsel olarak karşılıklı bir ilham ilişkisi gibi bir sevgili ilişkisi de vardır. Her biri bir diğerini besler. Harfler gizlenmiş anlamların şifresidir.

Kaligrafi (hurufiyat) yaparken nelerden ilham alıyorsunuz?

Önce kelimeden sonra şiirden ve doğanın yaklaşmalarından  müzikten ilham alıyorum. Ancak resmin güzel sanatları yansımalarının gerektirdiği şeyler tutarlıdır. Harf aynı zamanda kendi duygusal durumumu ifade etmek için de kullanıyorum ve bir olaya veya konu hakkındaki tutumun hakkında ilham bir haberci gibidir ve birçok biçimde gelir. 

Teknoloji fikri takip eder

Sanatınızı geliştirmek için teknikler nelerdir ve süreçleriniz nasıldı?

İlk geleneksel teknik kullandım, mürekkep, kağıt, sulu boya ve genel mevcut teknikler ile başladım. Daha sonra kumaş ve yağlı boya tekniklerine, ardından akrilik ve ahşap, ipek gibi çeşitli malzemelere yöneldim. Son zamanlarda el sanatları alanına yatırım yapmak için dijital sanatlar üzerine çalışmaya başladım. Teknoloji fikri takip eder. Sanatsal fikir ve konu, onu ifade etmek için uygun tekniği gerektirir. Bu nedenle sanatçının fikri somutlaştırmada en üst düzeye ulaşabilmesi için bu tekniklere ilişkin teknik bilgiye sahip olması gerekir. Sanatçı, araştırmayı ve denemeyi asla bırakmamalıdır; çünkü bu, eserine daha büyük bir potansiyel kazandırır ve sanatsal kelime dağarcığını genişletir.

Arap kaligrafisi kişisel kimliğimdir

Sanat dünyasına Suriyeli bir sanatçı olarak vermek istediğiniz bir mesajınız var mı?

Arap kaligrafisi canlı bir sanat ve muazzam bir potansiyele sahip. Var olan tüm varlıklarla ve sanatlarla diyalog kurabilen yaşayan yenilenen modern olgun görsel ve güzel sanatlar kimliğine sahip aynı zamanda kültürümüzü de taşıyan bir sanattır ve kişisel kimliğimdir.

Sanatçının çevresi ile etkileşimi doğaldır

Savaş ve çatışmanın olduğu bir coğrafyada sanat yapmanın size ve sanata etkisi nedir?

Sanatçının çevresinde olup bitenlerle etkileşime girmesi doğaldır. Özelliklede olaylar memleketinizi ilgilendiriyorsa. Suriye’de yaşananları anlatan, yaşananlara dair acımı, üzüntümü, ülkenin geleceğine dair kaygılarımı dile getirdiğim birçok eser yaptım. Kişisel düzeyde yakınımdaki birçok insanı, sevdiklerimi ve şehirlerimi kaybettim. Bu bende derin bir etki bıraktı. “Away From Home” sergisi kapsamında “It’s happening there” adını taşıyan büyük bir duvar resmi yaptım. Aynı zamanda Almanya’nın Bonn kentindeki bir başka büyük duvar çalışması daha yaptım. Alman sanatçı Christian Ave ile göçmenlik sorunları ve zorlukları hakkında çalış

Gelecekteki projeleriniz ve hedefleriniz nelerdir?

Roots Of Humanity Foundation ile çalıştığımız vitray teknikleri üzerine büyük bir proje var. Bu proje Amerika’nın Utah eyaletinde olacak. İnteraktif bir sorunla resim ve enstalasyon ile ilgili bir proje var. O da Kazablanka Bienali’nde olacak. Ayrıca önümüzdeki yaz Fas’ın sanat şehri Asilah’ta bir duvar çalışması da yer alacak.

Önceki Yazı

Sahnede kör oluyorum

Sonraki Yazı

Sinemanin imparatoru: Türker İnanoğlu

Son Yazılar

Burgazada, Sait Faik ve gençler

Sakarya Cemil Meriç Sosyal Bilimler Lisesi öğrencileriyle yazar Sait Faik’in vefatının 70. yılında Burgazada’da birlikteydik. Burgazada

Şiir daima bir fazladır

Şair İhsan Deniz: “Şiir kendi başına vardır, olduğu yerde durur, orda, ancak orada vardır. Tanımlar ne